Dorpskerk

Vensterafbeelding het rampjaar 1672

Het rampjaar 1672

Het jaar 1672 staat in de Nederlandse geschiedenis bekend als het Rampjaar. Volgens een Nederlands gezegde was ‘het volk redeloos, de regering radeloos en het land reddeloos’.

1100

1200

1300

1400

1500

1600

1700

1800

1900

Nu

In het jaar 1672 begon de Hollandse Oorlog en werd de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden aangevallen door Engeland, Frankrijk en de bisdommen Münster en Keulen, onder het gezag van, respectievelijk Bernard von Galen (Bommen Berend) en Maximiliaan Hendrik van Beieren.

Over deze periode is, wat IJsselmuiden betreft, maar erg weinig bekend. Kerkenraadsnotulen zijn ons niet overgeleverd, maar onderzoek in andere archieven kan in de toekomst eventueel plaats vinden. Er zijn aanwijzingen voor het feit dat de protestantse eredienst voor korte tijd moet wijken voor de katholieke eredienst. Hoe dit verder gestalte heeft gekregen is niet bekend. Er zijn twee nieuwe sleutels van de kerk gemaakt. Wellicht krijgen dominee Brele en priester Heelman er ieder één… In 1674 en 1675 zijn er veel achterstallige betalingen. Ook wordt enkele malen pacht (gedeeltelijk) kwijtgescholden vanwege geleden schade door de oorlog / door de Fransen.

Een aantal bijzondere kostenposten uit het rekeningenboek noemen we hier:

  • Jan Post, sedert die keersen gelevert                                                             F 9-0-0
  • Een coemune banck laeten maecken                                                              F 0-8-0
  • Die klepel uyt de klock gevallen weder een nieuwe leer gemaakt                     F 1-10-0
  • Die Fransen een groeve geopen daer sie een cappetien in wouwe leggen        F 0-8-0
  • Aan Jan Arentsen betaalt die wijn in kerck gehaall dis                                     F 4-7-0
  • Noch aen Jan Arentsen betaelt die wijn aan de kerk                                        F 11-2-0
  • Tot Rouvost betaalt van wijn die tot kercke gebruik is                                      F 0-16-0
  • Den 1 december twee nieuwe karck sleutels                                                   F 0-10-0
  • Jan Post heeft keersen in de kerk geleverd                                                     F 12-8-0
  • Die koster vrouwe die kerk schoene gemaeckt                                                F 6-0-0
  • een kandeler laeten maecken                                                                         F 6-12-0

 

Er wordt in vergelijk met andere jaren erg veel geld uitgegeven aan wijn en aan kaarsen. Een nieuwe kandelaar en een coemune banck komen we elders ook niet tegen. Zelfs een priester wordt nu betaald, al is het niet veel: ‘Den 9 Januari 1674 aan Johannes Heelman priester tot IJsselmuiden betaald het jaar 1673 ad F 9-16-0’.

Enige algemene informatie over de jaren 1672 en 1673 vinden we in de Canon van Kampen:

In juni 1672 werd Deventer veroverd door de troepen van de bisschop van Munster en uit vrees voor de gruwelen die in Deventer zouden hebben plaatsgevonden, opende Kampen evenals Zwolle de poorten voor de vijand. De Duitse troepen bleven maar kort, omdat was besloten dat de Fransen er een garnizoen zouden krijgen. Op 28 juni 1672 marcheerden zestien Franse compagnieën de stad Kampen binnen onder leiding van onderbevelhebber graaf De Gacé.

De Fransen kwamen met harde eisen. Er moest geld komen om plundering af te kopen en wel zo snel mogelijk. De schatkist van de stad was binnen de kortst mogelijke tijd leeg.

De wisseling van regime pakte voor de rooms-katholieken gunstig uit: zij konden weer openlijk hun godsdienst belijden. De Fransen eisten de Bovenkerk en de Broederkerk op voor de roomse eredienst. Ook moesten er weer katholieken in de Kamper raad toegelaten worden.

Ondertussen bleek dat de Republiek tegen de verwachting in stand hield. Vooral na de inname van Bonn door Willem III in 1673 werd het de Fransen in Kampen duidelijk dat hun verblijf maar tijdelijk was. De Fransen eisten, onder dreiging van vernietiging van de stad, f 100.000,‒. Met moeite kreeg de stad f 26.000,‒ bijeen. Voor het resterende deel gingen de Kampenaren een betalingsverplichting aan.

Op 14 december 1673 verlieten de Fransen de stad, nadat ze alsnog vele gebouwen, torens en delen van de stadsmuur vernietigd hadden.